Overlijden

Tips voor de eerste dagen

1. Zorg goed voor jezelf. Vergeet niet te eten en je gewoon aan te kleden.
   Vergeet je basisbehoeften niet.
2. Zorg dat er voldoende mensen om je heen zijn. Als alle praktische zaken je boven het hoofd stijgen, schakel dan hulp in.
3. Ga af en toe naar buiten. Adem de frisse lucht heel diep in en voel het leven in jezelf.
4. Je wordt de eerste dagen geleefd. Laat dit maar toe.
   Laat het maat gebeuren.
5. Neem afscheid van je dierbare. Het lichaam is er (meestal) de eerste dagen nog.
   Je kunt je dierbare dus nog ‘zien’, na de uitvaart niet meer. Neem hier dus voldoende tijd voor.
6. Bereid je zo goed als je kunt voor op de uitvaart. Overhaast dit niet.
   Doe dit afscheid op je eigen manier, en niet zoals je denkt dat andere mensen vinden dat het moet.
7. Maak jezelf niet gek dat van alles zou moeten. Leg de lat niet te hoog.
   Doe wat je kunt in deze zware dagen, dat is genoeg!

Tips voor na het afscheid

1. Lees de kaarten en brieven die je ontvangt nog eens rustig door. Je kunt kracht halen uit de mooie woorden.
2. Schrijf persoonlijke bedankkaartjes. Het kan heel louterend werken iedereen een persoonlijk bericht te sturen. Het is een mooie afsluiting van het uitvaartproces.
3. Verzin een ander afsluitend ritueel. Bijvoorbeeld door een mooi monument voor je dierbare te maken.
   Of een afsluitende dienst. Werk naar dit ‘laatste’ afscheid toe.
4. Probeer weer een gewoon dagelijks ritme te vinden. Pak je leven weer stukje bij beetje op.
5. Ga naar buiten, ga hardlopen of wandelen. De natuur geeft troost.
6. Laat de gevoelens die komen toe. Laat ze gewoon door je heengaan. Heb er geen oordeel over.
   Beschouw ze alsof je zelf een soort buitenstaander bent en laat ze weer los.
7. Blijf niet hangen in de ‘als…dan’-gedachten.
8. Praat over je verlies met mensen die je na staan.
9. Laat het verdriet toe! Dit is echt het belangrijkste. Hoe sneller je het verdriet toelaat en dus kwijtraakt, hoe beter. Dan kan het niet in je gaan nestelen en je van binnenuit opeten.

Tips voor het omgaan met de omgeving

1. Schakel mensen uit je omgeving in als jij ze nodig hebt.
   Vraag ze een keer voor je te koken. Laat ze boodschappen doen.
   Vraag ze gewoon even voor gezelschap.
2. Wees duidelijk naar je omgeving. Baken je eigen grenzen af. Als je even alleen wilt zijn, doe dit dan.
   Kwets de ander dan niet. Geef gewoon je eigen behoefte aan.
3. Doe je verhaal. Zo vaak als je wilt!
4. Laat je geen stempel opdrukken, blijf jezelf.
5. Houd de verhalen ‘dat heb ik ook meegemaakt’ zoveel mogelijk buiten als mensen dit alleen doen om hun eigen verhaal kwijt te kunnen.
6. Als je kinderen hebt, is het goed ze bij je rouw te betrekken. Leg uit waarom je verdrietig bent.
   Het mes snijdt dan aan twee kanten. Jouw verdriet wordt wat lichter en je kinderen kunnen hun verdriet ook kwijt.

Tips voor het loslaten van de overledene

1. Probeer de mooie herinneringen naar boven te halen.
2. Probeer dankbaar te zijn voor wat je dierbare aan jouw leven heeft bijgedragen.
3. Gun je dierbare zijn of haar rust.
4. Probeer naar eigen idee invulling te geven aan het ‘hiernamaals’. Vind voor jezelf een idee waarmee je vrede kunt hebben met het heengaan va n je dierbare.
   Een idee waardoor je kunt denken dat je dierbare het nu goed of zelfs beter heeft.

Tips om verder te gaan

1. Probeer vrede te hebben met het overlijden van je dierbare. Verzet je niet tegen de realiteit.
2. Geef het verlies een eigen plekje. Op een manier die jij wilt.
3. Denk erover iets nieuws te ondernemen. Word lid van de sportschool, ga hardlopen, ga naar de bibliotheek, ga bridgen, neem een hond.
   Doe iets nieuws waar jij je lekker bij voelt en dat bij je past.
4. Laat nieuwe mensen toe. Ga nieuwe relaties aan.
5. Leer nieuwe rollen, vaardigheden die werden ingevuld door je dierbare.
   Maak dit je eigen. Loop er zeker niet voor weg.
6. Doorloop het transformatieproces.
   Door je nieuwe leven je eigen te maken, groei je, ontwikkel je je en kun je verder.
7. Houd jezelf niet voor de gek door te denken dat je de ander vergeet als je niet meer dagelijks aan hem of haar denkt. Of als je niet meer hoeft te huilen.
   Vergeten doe je die ander nooit, maar je kunt wel verdergaan met je eigen leven!

Tips voor geluk

1. Probeer de overledene werkelijk los te laten.
2. Geniet van nieuwe dingen
3. Voel je niet schuldig
4. Ga nieuwe relaties aan.
5. Verschuil je niet!
6. Accepteer dat het leven nu eenmaal uit verdrietige en vrolijke momenten bestaat.
   Zoek ook weer die vrolijke momenten op.
7. Wees trots op jezelf!
8. Doe het stap voor stap.
9. Maak jezelf niet gek met alles dat er nog zou moeten gebeuren.
10. Leef in het moment.
11. Vooral: vergeet niet te genieten. Het leven is nog steeds erg mooi!

Bronvermelding: Ik moet je achterlaten - Francis Notten